Ślad węglowy małej firmy – jak go liczyć i redukować?

Wymienić oświetlenie, ograniczyć dostawy czy zmienić sposób ogrzewania? Zanim wydasz pieniądze, sprawdź, gdzie Twoja firma generuje najwięcej emisji. Obliczenie śladu węglowego pomoże Ci ustalić priorytety. Nie potrzebujesz do tego własnego działu środowiskowego. Zacznij od danych, które już masz, i zobacz, jak wykorzystać je do zaplanowania konkretnych zmian.

Czym jest ślad węglowy firmy i dlaczego warto go znać?

Tankujesz samochód, ogrzewasz lokal, kupujesz materiały i wysyłasz zamówienia. Każda z tych czynności może wiązać się z uwalnianiem gazów cieplarnianych do atmosfery. Nawet jeśli wybierasz wirtualny adres dla firmy i nie wynajmujesz biura, transport czy produkcja kupowanych towarów nadal wpływają na Twój bilans. Ślad węglowy obejmuje emisje związane z działalnością przedsiębiorstwa, również te powstające poza jego siedzibą.

Wynik podaje się najczęściej w tonach ekwiwalentu dwutlenku węgla, czyli t CO₂e. Ta jednostka uwzględnia wpływ różnych gazów cieplarnianych, między innymi CO₂, metanu i podtlenku azotu. Obliczenia pomogą Ci ustalić, które obszary działalności odpowiadają za największe emisje i gdzie szukać możliwości ich ograniczenia.

Jakie źródła emisji uwzględnić w obliczeniach?

Zacznij od wyboru okresu, najlepiej pełnego roku, oraz określenia lokali, pojazdów i działań objętych obliczeniami. Następnie zastosuj podział GHG Protocol na trzy zakresy emisji.

• Zakres 1 obejmuje emisje bezpośrednie, na przykład ze spalania gazu we własnym kotle i paliwa w pojazdach kontrolowanych przez firmę. Należą do niego także wycieki czynników chłodniczych będących gazami cieplarnianymi.
• Zakres 2 dotyczy wytworzenia kupowanego prądu, ciepła, pary i chłodu.
• Zakres 3 obejmuje pozostałe emisje pośrednie, między innymi związane z zakupami, transportem zewnętrznym, delegacjami i odpadami.

Jeśli prowadzisz sklep internetowy, samo zużycie prądu w magazynie nie wystarczy do oceny całej działalności.

Jakie dane przygotować do liczenia śladu węglowego?

Zbieraj informacje o zużyciu i ilości, nie tylko o wydatkach. Wyższy rachunek za prąd może wynikać ze zmiany ceny, nawet jeśli zużywasz mniej energii. Przy zakupionych usługach, takich jak wirtualny adres dla firmy, zapytaj dostawcę o dostępne dane emisyjne i zakres, którego dotyczą. W zależności od działalności przygotuj:

• prąd i ogrzewanie: zużycie energii elektrycznej w kWh lub MWh, ciepła sieciowego w GJ lub MWh oraz ilość paliwa zużytego do ogrzewania;
• pojazdy i transport: ilość zużytego paliwa, długość tras, środki transportu podczas delegacji oraz zestawienia przewozów od firm zewnętrznych;
• zakupy i opakowania: ilość i rodzaj kupowanych towarów oraz materiałów, masę opakowań i dostępne dane emisyjne od dostawców;
• odpady i chłodnictwo: masę odpadów według rodzaju i sposobu zagospodarowania oraz informacje serwisowe o ubytkach czynników chłodniczych.

Przy każdej wartości zapisz okres, jednostkę i dokument źródłowy. Jeśli stosujesz szacunek, wyjaśnij sposób jego przygotowania. Przy braku danych ilościowych część zakupów można oszacować na podstawie wydatków i odpowiednich wskaźników emisji.

Jak obliczyć emisje ze zużycia energii?

Podstawowa zasada jest prosta: pomnóż zużycie przez odpowiedni wskaźnik emisji. Współczynnik musi pasować do rodzaju energii, jednostki oraz analizowanego okresu. Załóżmy, że w 2025 roku Twoja firma zużyła 12 000 kWh prądu, czyli 12 MWh. Wskaźnik KOBiZE dla odbiorców końcowych za ten rok wynosi 553 kg CO₂ na 1 MWh. Obliczenie wygląda następująco:

12 MWh × 553 kg CO₂/MWh = 6 636 kg CO₂

Po przeliczeniu kilogramów na tony otrzymujesz 6,636 t CO₂. To wynik dotyczący zużycia prądu według wskazanego współczynnika, a nie pełny ślad firmy w CO₂e. Wskaźnik zawiera również straty sieciowe. Przy rozdzielaniu emisji na zakresy uwzględnij ten element i nie doliczaj go ponownie.

Jak wybrać działania, które ograniczą emisje?

Zacznij od największych źródeł emisji w swoim bilansie. Jeśli dominuje energia, sprawdź godziny pracy ogrzewania i klimatyzacji oraz urządzenia pozostawione po zamknięciu. Jeśli transport, przeanalizuj możliwość łączenia dostaw, skrócenia tras i zastąpienia części delegacji spotkaniami zdalnymi.

Rozważasz wirtualny adres dla firmy zamiast wynajmu osobnego biura? Porównaj zużycie energii i dojazdy przed zmianą oraz po niej, uwzględniając nowe miejsce pracy. Przy zakupach ograniczaj straty materiałów i pytaj dostawców o dane dotyczące zamawianych produktów.

Ustal konkretny cel, na przykład zmniejszenie rocznego zużycia prądu z 12 000 do 10 000 kWh, oraz termin jego realizacji. Zakup energii odnawialnej nie wyzeruje całego śladu firmy. Nadal trzeba uwzględnić pozostałe źródła emisji, a wynik dla energii zależy od przyjętej metody i dokumentacji zakupu.

Jak sprawdzić, czy firma rzeczywiście zmniejsza emisje?

Porównuj całkowitą emisję oraz emisję przypadającą na jednostkę działalności, na przykład jedno zamówienie. Wyobraź sobie, że w pierwszym roku obsłużyłeś 10 000 zamówień, a emisje wyniosły 20 ton CO₂e. Na zamówienie przypadały więc 2 kg CO₂e.

Rok później zrealizowałeś 15 000 zamówień przy emisji 24 ton CO₂e, czyli 1,6 kg CO₂e na zamówienie. Wynik jednostkowy poprawił się o 20%, ale całkowita emisja wzrosła o 20%.

Pokazuj oba wyniki i zachowuj spójne granice obliczeń. Stosuj wskaźniki odpowiednie dla danego roku, a zakupione kredyty węglowe przedstawiaj oddzielnie od emisji firmy.